Jan Łomnicki – Akcja pod Arsenałem

Filmowa opowieść o utrwalonej w powieści Aleksandra Kamińskiego akcji, w trakcie której członkowie Grup Szturmowych Szarych Szeregów odbili towarzysza broni z rąk Gestapo. Film Łomnickiego jest pod wieloma względami niezwykły: oprócz wierności faktom (konsultantami byli m.in. uczestnicy tamtych zdarzeń), wrażenie robi pieczołowita scenografia i fantastyczne aktorstwo. Największe jednak brawa należą się za wzorcową wprost narrację. Mówiąc najkrócej, film nie zawiera ani jednej zbędnej sceny, akcja pędzi na złamanie karku, a jednocześnie – rzecz paradoksalna – każdy kadr wybrzmiewa z odpowiednią mocą. Co ważne, wbrew tematowi zapraszającemu do laurkowego ujęcia, Łomnicki nie sili się na patos czy moralizowanie. Wprost przeciwnie: pozostawia on przestrzeń, by uznać wydarzenia przedstawione w Akcji pod Arsenałem za bezsensowne, skutkujące tylko niepotrzebną stratą kolejnych młodych ludzi. Dlatego jest to produkcja tak unikatowa – bez ocen, bez wielkich słów, bez melodramatyzowania, a jednocześnie bez prób dekonstrukcji mitu czy relatywizmu moralnego. Można by rzec: mroczna wojenna opowieść, która wybrzmiewa raczej tym, co niewypowiedziane, niż tym, co istotnie zwerbalizowane. Wyjątkowe kino.