Menu Zamknij

Tag: 2022 w literaturze

Ciekawe czasy

Zbigniew Przyrowski – Ciekawe czasy. Wspomnienia z lat 1939–1946

Autor publikacji to jeden z najwybitniejszych w powojennej Polsce popularyzatorów wiedzy w zakresie nauki i techniki. W tej cienkiej książeczce, wydanej wspólnie przez IPN i Instytut Historii PAN, pokazuje on swoje inne oblicze: młodego człowieka rzucanego z miejsca na miejsce wichrami wojny. Praca składa się z trzech części, odpowiadających trzem etapom okupacyjnego życia Przyrowskiego.

A droga była niełatwa

Henryk Peszko – A droga była niełatwa… Wspomnienia kieleckiego duchownego z lat 1910-1955

Ta stosunkowo nieduża objętościowo książka stanowi bardzo cenne źródło pamiętnikarskie, dotyczące jednego z najmroczniejszych okresów w dziejach naszego kraju. Jego autor – ks. Henryk Peszko – urodzony na podkarpaciu, ale przez większość swego życia związany z terenami obecnego województwa świętokrzyskiego – miał okazję doświadczyć przedwojennego wychowania, partyzanckiej tułaczki, lat powojennej odbudowy, a wreszcie katowni UB. Autor opisuje wszystkie te wydarzenia w sposób stosunkowo chłodny i zdystansowany, acz niepozbawiony niekiedy humoru i szczypty ironii.

Zgiń, przepadnij

Olga Rudnicka – Zgiń, przepadnij

Trzydziestoletnia Tekla Nuszka święcie wierzy, że ma pecha. W wyniku zbiegu niefortunnych zdarzeń – a może fatum – opuszcza rodzinną wieś i przeprowadza się do miasta. Tu jednak nieszczęścia nadal nie chcą jej opuścić. Rudnicka znana jest jako autorka komedii kryminalnych – do takiego też gatunku można zakwalifikować Zgiń, przepadnij. Sęk w tym, że nie jest to ani komedia – bo za mało tu humoru wyższych lotów, to jest bardziej wysublimowanego niż naśmiewanie się z nazwisk bohaterów – ani kryminał, intryga jest bowiem prosta jak drut i jasna od pierwszych stron.

Zapomniani. Chłopi w Wojsku Polskim

Piotr Korczyński, Zapomniani. Chłopi w Wojsku Polskim. Chłop potęgą jest i basta!

W kontrze do pozorów naukowości, wiele książek wydawanych w nurcie tzw. historii ludowej to zawoalowane traktaty polityczne o ambicjach wręcz historiozoficznych. Książka Piotra Korczyńskiego nie jest tu wyjątkiem: to publikacja pozornie wiarygodna, ale skażona interpretacjami mającymi uzasadnić z góry przyjętą tezę. W efekcie jej lektura wymaga dużej dozy krytycyzmu.

Na fali rosnącej popularności tzw. historii ludowej powstało w ostatnim czasie bardzo wiele publikacji próbujących przybliżyć zagadnienie roli, jaką niższe warstwy społeczne odegrały w dziejach naszego kraju. W publikacji Zapomniani. Chłopi w Wojsku Polskim głównym przedmiotem zainteresowania jest tytułowe chłopstwo, walczące na przestrzeni wieków w różnych – nie tylko polskich – oddziałach wojskowych: od piechoty wybranieckiej, przez ludowe oddziały powstańcze po Bataliony Chłopskie.

Bal u kata

Bohdan Urbankowski – Bal u kata

Ta licząca ponad 600 stron książka stanowi biograficzny zapis ostatnich miesięcy życia Tadeusza Borowskiego. Mimo jasno zarysowanego tematu, ważniejsze od samego autora Pożegnania z Marią jest tu tło dziejowe: komunistyczny rozkład państwowości, moralności i przyzwoitości. Urbankowski opisuje sale sądowe, na których toczą się sfingowane procesy, katownie UB, plebanie, na których księża czekają na aresztowanie, lokale, w których brylują „mierni, ale wierni” i wnętrza ministerialnych gabinetów.